Rusya’nın yoksulluğunun yalnızca toprak mülkiyetinin yanlış yapılanmasından ve yanlış yönetiminden kaynaklanmadığını, son zamanlarda Rusya’ya aşırı ölçüde aşılanan yabancı uygarlığın ve nüfusun şehirlerde toplanmasına, lüksün yaygınlaşmasına, dolayısıyla da tarımın zararına olarak fabrikalaşmanın gelişmesine, bankacılık ve onun yol arkadaşı borsa oyunlarının artmasına neden olan ulaşımın ve demiryollarının gelişiminin de buna etki ettiğini kanıtlıyordu. Ona göre bütün bunlar, devletteki zenginliğin normal koşullarda artması durumunda yani tarıma gerektiği gibi işgücü ayrılması ve bunun doğru kullanılması hiç değilse uygun koşullarda kullanılması halinde zaten olacaktı; ülkenin zenginliği, diğer zenginlik kaynaklarının tarımı geride bırakmayacağı bir şekilde eşit olarak artmalıydı, bizdeki gibi toprağın yanlış kullanıldığı bir ortamda ekonomik değil de tamamen politik gereksinimlerle ve tamamen zamansız yapılan ve tarımın beklediği yardım yerine onu engelleyerek sanayinin ve bankacılığın gelişimine önayak olan ve tarımı durduran ulaşım yolları tarımın durumuna uygun yapılmalıydı, bir canlının zamansız ve tek yanlı gelişen bir organı canlının genel gelişimini nasıl engelliyorsa Rusya’daki zenginliğin genel gelişimi için de aynı durum söz konusuydu, hiç kuşku yok ki Avrupa için gerekli ve zamanlama olarak uygun olan bankacılık, ulaşım ve sanayinin hızlanması, bizde, önümüzde duran en önemli sorunu, tarımın düzenlemesini bir yana iterek yalnızca zarar veriyordu.
2.cilt sayfa.71 15.bölüm

Yorum bırakın